Stanisław Lenartowicz

Stanisław Lenartowicz pamięta, iż rodzice mieszkali na Polesiu w Łodzi. W wywiadzie przeprowadzonym przez Szymona Szula, S. Lenartowicz w ten sposób wypowiada się o swoim ówczesnym zamieszkaniu „W zasadzie to tu na Polesiu na początku chyba rodzice mieszkali. Potem taki jest Marysin w stronę Łagiewnik no po prostu, ulica Kolińskiego. I tam jakiś czas rodzice mieszkali, więc... Zaraz po wojnie chyba to była przeprowadzka. Niekoniecznie zaraz, ale no w jakiś sposób na tego Chylińskiego, bo stamtąd poszedłem do szkoły podstawowej.”. W Łodzi nie ma ulicy o nazwie Chylińskiego, uważam, że mogła to być zwykła literówka i chodziło o ulicę Kolińskiego, gdyż S. Lenartowicz w dalszej części wywiadu mówi o tej ulicy. W latach siedemdziesiątych mieszkał na ulicy Plantowej w Łodzi.

Jego ojciec Roman Lenartowicz pracował w łódzkich fabrykach, które znajdowały się na ulicy Tylnej. Był mistrzem meblarskim.

Jego matka nazywała się Janina Olejniczak (nazwisko panieńskie). Również pracowała w jednej z łódzkich fabryk, w zakładach pończoszniczych.

S. Leartowicz miał starszego brata, który nazywał się Jan Kazimierz i był inżynierem energetyki. Jan Kazimierz skończył politechnikę w Szczecinie, jednak już nie żyje. Stanisław Lenartowicz był pierwszą osobą w rodzinie, która zajmowała się animacją.

Szkoła podstawowa, do której uczęszczał S. Lenartowicz według niego nie miała nazwy (lub tej nazwy nie pamiętał), i jak utrzymywał znajdowała się na ulicy Sztaszica niedaleko ulicy Wojska Polskiego. Uczęszczał później do Państwowej Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych, znajdującej się na ul. Narutowicza 77. Był absolwentem Wydziału Reżyserii PWSFTviT w 1978.

W 1960 roku, w październiku, został powołany do wojska na dwuletnią służbę. W wojsku zainteresowano się pracami plastycznymi S. Lenartowicza. Został przydzielony do Oficerskiej Szkoły Łączności w Zegrzu, gdzie służył przez pół roku, wykonując dostawy do Moskwy. Później został kreślarskim pracownikiem i normalnie tam pracował. W trakcie służby wojskowej S. Lenartowicz był już po ślubie.

Stanisław Lenartowicz miał dwie córki. Jedna z nich – Joanna Lenartowicz – ukończyła liceum jako technik plastyczny, Wyższą Szkołę Plastyczną oraz Szkołę Filmową na kierunku animacji. Mówiąc o wykształceniu córki wspominał: „Był ten kierunek animacji już wtedy. A później była ona na plastycznym. I w którymś tam roku już wcześniej. Nawet i łatwiej było po prostu. Miała wiele rzeczy pozaliczanych, tak to bywa wtedy.”. S. Lenartowicz opowiadał, że córka współpracowała z nim przy jednym z filmów, jednak nie podał jego tytułu. W momencie wywiadu przeprowadzonego z Szymonem Szulem S. Lenartowicz wspominał, iż pracowała w głównym sekretariacie Teatru Wielkiego w Łodzi, obecnie jednak pracuje jako główny specjalista – asystent dyrektora. Druga córka S. Lenartowicza nazywała się Dorota Małkowska. Została pedagogiem i pracowała w szkole. Obecnie pracuje w Urzędzie Miasta Łodzi. Warto zaznaczyć, że w wywiadzie Stanisław Lenartowicz nie wspominał nic o swojej żonie.

S. Lenartowicz należał do Stowarzyszenia Filmowców Polskich, nie pamiętał dokładnie, jakie warunki spełnił, by tam przynależeć. Wspominał, iż musiał wtedy posiadać drugą kategorię animatora albo asystenta. S. Lenartowicz nie pamiętał, w którym roku dokładnie przystąpił do SFP.

Warto zaznaczyć, iż w studiu działała Podstawowa Jednostka Partyjna, jednak S. Lenartowicz nie należał do niej.

W Se-Ma-Forze zaczął praktyki już w 1957 roku. Dzięki nauce w szkole plastycznej mógł je odbywać w trakcie wakacji. Absolwenci Łódzkiego Liceum Plastycznego, w tym Stanisław Lenartowicz, zasilili kadrę studia Se-Ma-For w 1959 roku. W pierwszych miesiącach swojej pracy wykonywał prace pomocnicze w pracowniach plastycznych oraz na planie zdjęciowym. Asystował Zenonowi Wasilewskiemu, Jerzemu Kotowskiemu, Stefanowi Schabenbeckowi, a także Danielem Szczechurą. W trakcie pracy starał się jak najszybciej przeskoczyć konkretne etapy/szczeble kariery. Jako pierwszy z grona absolwentów zadebiutował w filmie animowanym. Jednak dopiero w 1969 roku wyreżyserował Kwiat ocknienia – ostatni odcinek „Przygód Sindbada Żeglarza” (1969). Na tym jednak nie poprzestał. Zafascynowany kinem autorskim poszukiwał swojego indywidualnego artystycznego stylu. Wypracował go w „Śniadaniu na trawie” (1975). Jego opiekunem artystycznym był Janusz Majewski. S. Lenartowicz pracował w SMFF od 10 rano do 8 wieczorem, od poniedziałku do soboty. Czasami były sytuacje, że musiał zostawać dłużej. Liczyło się wówczas, by dobrze zrobić zlecone zadanie w określonym czasie. Jego sukcesem w karierze był bezapelacyjnie film „Kalevala” (1983-1986), za który zdobył najwięcej nagród i wyróżnień. Zajmował się animacją oraz filmami aktorskimi.

Według słów S. Lenartowicza Studio znajdowało się przez długi czas w Tuszynie w hangarze. Była w nim stołówka, na której pracownicy sami mogli przygotowywać sobie posiłki. We wspomnieniach Lenartowicza pojawia się moment zalania wodą hal studia w Tuszynie niedługo przed jego likwidacją, a także moment przeniesienia scenografii i lalek na ulicę Pabianicką. Brak jednak wiadomości jakie to były scenografie i lalki: „Jak likwidowano studio. Znaczy dużo przed likwidacją. Bo potem lalki przeniosły się tutaj do Łodzi, do tego też bunkra, jak Boga kocham, który nie wiem po co był budowany”. Nowe budynki Se-Ma-Foru znajdowały się w Łodzi. O studiu na ul. Pabianickiej wypowiadał się następująco: „Choć prawdę mówiąc to tam wszystko było można robić. Kamerę ustawić do czegoś prostszego to można. Ale laki to były, tak. Czekaj, do czego zmierzałem. No tak, no Pabianicka.”. Na ul. Bednarskiej tylko jedno piętro należało początkowo do Se-Ma-Foru. Resztę zajmowały szkoła oraz kilka pomieszczeń mieszkalnych osób niezatrudnionych w Studiu. Można było wynająć pokój od mieszkańców budynku, jeśli ktoś przyjeżdżał spoza Łodzi lub Tuszyna, dopóki istniał OFL w Tuszynie. W studiu na Bednarskiej S. Lenartowicz był odpowiedzialny za cały oddział oraz za „dźwięk”. Zapamiętał, że wszyscy, nawet przyjezdni, byli uczynni. Na alei Kościuszki 48 znajdowały się biura, pracownie fotograficzne, rysownicze i animacje. Organizowano tam mikołajki dla dzieci pracowników. Studio było dobrze wyposażone i jeśli finanse na to pozwalały, sprzęt był na bieżąco wymieniany. W latach siedemdziesiątych baza techniczna w studiu uległa znacznemu rozszerzeniu. S. Lenartowicz wspominał, że w studiu panowała przyjazna atmosfera. Był świadkiem, jak znajomości przeradzały się w małżeństwa. Tu jako przykład podał między innymi Ewę Bańkowską która wyszła za mąż za redaktora Bańkowskiego.

Lenartowicz był wyjątkowo przywiązany do swoich indywidualnych prac, wśród których wymieniał „Śniadanie na trawie” (1975), „Portret” (1977), „Kalevalę” (1983-1986), „Kontrapunkt” (1970), „Urodził się motyl” (1983), który jak mówił, był wymagającym filmem w realizacji.

Najczęściej pracował z operatorem – Zbigniewem Sznelińskim. W wywiadzie z 2021 wspomniał, iż będzie mu towarzyszyć podczas realizacji dokumentu o księdzu Malińskim. S. Lenartowicz mówił, iż księdza Malińskiego znał od lat siedemdziesiątych.

S. Lenartowicz wymieniał Andrzeja Maja jako swojego bliskiego kolegę. Tworzyli wspólnie programy, które były widowiskami teatralnymi. Telewizja łódzka, TVP3, wyemitowała bez zgody Lenartowicza, pocięte na kawałki widowisko Marka Grechuty, które rejestrował. Wspominał, że widowisko otrzymało w Poznaniu nagrodę, jednak na dyplomie nie wymieniono imienia Andrzeja Maja. Kolejnym jego bliskim przyjacielem był Edward Sturlis, którego uważał również za autorytet. Mieszkali blisko siebie i mieli swój specjalny znak. Jeśli któryś z nich miał zapaloną świecę na balkonie, oznaczało to, że jeden z nich domagał się odwiedzin. Z Katarzyną Latałło jadał wspólnie obiady, które ona gotowała dla niego i choreografów, których jednak nie wymienił z nazwiska: „No nie. To gotowała dla mnie, dla siebie i może jeszcze dla choreografów”. Najbliżsi Stanisława Lenartowicza, z którymi wiązała go przyjacielska relacja oraz długoletnia współpraca miło go wspominali. Daniel Szczechura powiedział: „Nasza wieloletnia współpraca przerodziła się w przyjaźń. Za ogromny trud, który Staszek włożył w moje filmy, będę mu wdzięczny do końca życia.”.. Z kolei Jadwiga Wendorff producentka przez lata współpracująca z Lenartowiczem wspominała: „Staszek był niezwykle twórczy. Udzielał fantastycznego wsparcia młodzieży filmowej, która wprost do niego lgnęła”. Sam S. Lenartowicz opowiadał z kim najczęściej zdarzyło mu się pracować „Miałem zaszczyt asystować Zenonowi Wasilewskiemu, potem współpracowałem z innymi znanymi twórcami filmów animowanych, Jerzym Kotowskim czy Stefanem Schabenbeckiem, ale najczęściej z Danielem Szczechurą”.

Stanisław Lenartowicz odbywał podróże służbowe do Annecy wraz z Wadimem Berestowskim, by oddać materiały, o których niestety brak większych informacji: „Jakiś tam film miałem wtedy. I to było przy okazji, no. I, ten, no, trzeba było oddać te materiały, no więc z Wadimem Berestowskim wyjeżdżaliśmy wtedy.”. Poza tym bywał również na międzynarodowych festiwalach filmowych. Był we Włoszech w Rzymie, Nowym Jorku, gdzie wybierał materiały do Ulicy Sezamkowej, a także w Rosji, gdzie odbywały się pokazy jego filmów. Do NRD jeździł aby pracować przy animacji oraz na sympozja od trików i aby zapoznać się ze sprzętami zachodnim: „Słuchaj, no, animować tam jechałem, no. Raz, że byłem na kilku spotkaniach. Raz to byłem na takim sympozjum od trików i zapoznanie się z tymi, no, sprzętami zachodnimi i raczej w dalszej szerokości geograficznej, ale tam też kilka filmów było pokazywanych z zagranicy. I to było chyba w Poczdamie. Tak. Takie spotkanie. No, trudno było, może, nie wiem, kilka dni to trwało tam te dyskusje i tak dalej. I tam trzeba było, no, zabrać głos i podzielić się swoimi, no, trikami, że tak powiem”. Był również w Szwecji oraz w Helsinkach w trakcie prac nad Kalevalą.

Stanisław Lenartowicz otrzymał Nagrodę Ministra Kultury i Sztuki II stopnia za całokształt twórczości artystycznej w dziedzinie filmu animowanego (1988), Odznaczenie złotego medalu „Gloria Artis - Zasłużony Kulturze” (2008), Nagrodę Stowarzyszenia Filmowców Polskich za wybitne osiągnięcia artystyczne (22.12.2016).

Narodowość:
polska
Miejsce zamieszkania:
Polesie, Łódź (brak dokładnych informacji na temat miejsca zamieszkania)
ulica Kolińskiego, Łódź
ulica Plantowa, Łódź – lata siedemdziesiąte
Wykształcenie:
Szkoła Podstawowa na ulicy Staszica w Łodzi
Liceum Technik Plastycznych ulica Narutowicza 77 w Łodzi (1959)
Studia na Wydziale Reżyserii w Państwowej Wyższej Szkole Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej w Łodzi (1978)
Zatrudnienie:
Studio Małych Form Filmowych Se-Ma-For (1959-1999)