Danuta Adamska-Strus

Danuta Adamska-Strus urodzona 29 czerwca 1940 roku w Rzeszowie. Jest Polką z ukraińskimi korzeniami. Ojciec nazywał się Franciszek Adamski, był żołnierzem, oficerem łączności w Majdanku. O matce, Zofii Mierzwie, wiadomo jedynie tyle, że była osobą uzdolnioną plastycznie, lecz jej profesja pozostaje nieznana. Mężem Danuty był Eugeniusz Strus, którego poznała w Państwowym Liceum Sztuk Plastycznych im. S. Wyspiańskiego w Jarosławiu. Pobrali się, gdy kobieta miała 29 lat, w roku 1970. Adamska-Strus dobrze wspomina swojego męża – był uzdolnionym animatorem i scenografem. Pracowali razem w Se-Ma-Forze. Mieli syna oraz dwie córki. Jarema Strus (ur. 24.12.1971, zm. marzec 2021) pomagał przy tworzeniu lalek i animacji. Był również współreżyserem przy serialu "Bąblandia" (1991-1993), przy odcinkach "Grzyb" (1993) i "Deszczowe lusterko" (1992). Podjął się współpracy realizatorskiej przy filmie animowanym "Tajemnica kwiatu paproci" (2004). Nie udało się pozyskać informacji o dokładnej dacie śmierci Jaremy. Z wywiadu wynika, że najmłodsza córka, Ewa Strus, ukończyła studia w Paryżu z historii sztuki. Po rozstaniu z mężem została pilotem wycieczek w Anglii. Joanna Strus-Przeździecka, druga córka, ukończyła Akademię Sztuk Pięknych w Łodzi na wydziale ubioru. Była asystentką Danuty Adamskiej-Strus przy serialach "Majówka" (1992), "Kameleon" (1992) czy "Jesienny ludzik" (1993). Po zwolnieniu Adamskiej-Strus z Se-Ma-Fora, Joanna nadal tam pracowała. Mąż pochodził z bogatej, ukraińskiej rodziny, ale nic więcej na jego temat Adamska-Strus nie wspomina.

Adamska-Strus mieszkała w Rzeszowie, gdzie w latach 1947-1955 uczęszczała do szkoły podstawowej. Po jej ukończeniu rozpoczęła naukę w Państwowym Liceum Sztuk Plastycznych im. S. Wyspiańskiego w Jarosławiu i mieszkała w internacie. Następnie w 1959 roku przeniosła się do Krakowa, gdzie rok później rozpoczęła naukę na Akademii Sztuk Pięknych (wydział rzeźby i grafiki). Ukończyła studia w 1966 roku i wyjechała do Bielska-Białej na około dwa lata, wynajmowała tam mieszkanie z koleżanką. Później wróciła do Krakowa, a w 1978 roku przeniosła się do Łodzi, w której mieszka do dziś, przy ulicy Dąbrowskiego 105/28. Poza studiowaniem na Akademii Sztuk Pięknych, Danuta była również na studiach pedagogicznych. Ukończyła je, lecz bez egzaminów końcowych.

Do pracy w Se-Ma-Forze na stanowisku reżysera zatrudnił ją dyrektor Janusz Galewicz w 1971 roku. Początkowo dojeżdżała do pracy z Krakowa, jednak dzięki dyrektorowi Bogusławowi Kuzio, który pomógł jej w otrzymaniu mieszkania, przeniosła się do Łodzi. Pracowała jako reżyser III kategorii w Tuszynie (debiut w 1972 roku). Współpracowała z wieloma osobami – już w Bielsku-Białej brała udział w realizacji pierwszych filmów, wykorzystując doświadczenie zdobyte w Studium Filmu Rysunkowego u Kazimierza Urbańskiego. Z Moniką Brożyńską-Chybowicz wspólnie napisała scenariusz do serialu "Bąblandia", a przy animacji pracował Dimos Milopulos. Najbliższą przyjaciółką pani Danuty z czasów pracy w Studio była montażystka Henryka (Henia) Sitek. W czasach liceum i studiów Pani Adamska-Strus przyjaźniła się także z Kazimierzem Kołomyją pochodzącym z Kielc. W latach zatrudnienia pani Danuty, w Studio Małych Form Filmowych "Se-Ma-For", funkcję dyrektora pełnił Wiktor Budzyński (lata 1963-1976), którego wspomina najlepiej spośród wszystkich dyrektorów. Wspominając przyjaciół Adamskiej-Strus, nie można zapomnieć o Jerzym Knabe i Andrzeju Górskim (operator). To oni po ustaniu stosunku pracy ze Studia odeszli wraz z małżeństwem Strusów do prywatnej firmy STO Films Macieja Okuńskiego, gdzie Danuta współpracowała z Januszem Olszewskim.

Danuta Adamska-Strus nie należała do partii politycznej. Była w Związku Artystów Plastyków, wcześniej zaś w Związku Studenckim. Odbyła kilka podróży zagranicznych – była na festiwalach filmowych w Budapeszcie i Pradze. Bez związku z pracą odwiedziła Portugalię. W roku 1978 otrzymała wyróżnienie za film animowany "Kosmogonia" (1974) podczas Międzynarodowego Festiwalu Filmowego w Cork. W roku 1980, w Espinho (Międzynarodowy Festiwal Animacji „Cinanimaffa”) otrzymała nagrodę w zestawie polskim za film "Dudek i księżyc" (1979). Natomiast w Poznaniu na Międzynarodowym Festiwalu Filmów Młodego Widza „Ale Kino!” otrzymała Złote Koziołki – za serial animowany "Plastelinki" (1980-1990).
Danuta ocenia siebie jako osobę oddaną pracy. Używa wobec siebie sformułowania „zdolna rzeźbiarka” (wykonywała prace dla kościoła, a tytuł jej pracy dyplomowej brzmiał „Portret w rzeźbie”). Określa się również jako multi-orkiestra, nadal pisze wiersze. Często wspomina, że wykonywała więcej pracy przy filmie, niż jedynie jako reżyserka.

Opinia Danuty o pracy w SMFF "Se-Ma-For" jest nieprzychylna. Reżyserka przytoczyła wiele nieprzyjemnych i niebezpiecznych sytuacji, jakie miały miejsce w trakcie jej pobytu w Studiu. Adamska-Strus uważa, że jej praca była nieszanowana. Wspomina o odnowieniu "Kosmogonii" (podstawienie innej muzyki). Związane to było ze zmianą dyrekcji Studia "Se-Ma-For", która postanowiła zająć się odnawianiem filmów. Wprowadzenie innego utworu zostało dokonane bez poinformowania o tym reżyserki – przyznaje ona w wywiadzie, że póki żyje, nie wolno ruszać jej prac. Przytacza zdarzenie, w którym Sławomir Grabowski (wówczas redaktor) podpisał się pod jej scenariuszem do Kosmogonii. Poskutkowało to tym, iż w napisach końcowych występuje jako współtwórca scenariusza, choć nie brał udziału przy jego tworzeniu. Adamska-Strus w zakładzie pracy doznała uszczerbku na zdrowiu, podczas unieruchamiania śruby najazdowej do zdjęć kawałkiem drewna. Straciła kawałek palca u dłoni, ponieważ kamera była źle zabezpieczona. Następnie otrzymała odszkodowanie w wysokości dziesięciu tysięcy złotych, ale po podwyżkach płac Studio zdecydowało, że rekompensata nie przysługuje poszkodowanej, ponieważ była ona na zwolnieniu lekarskim i według relacji reżyserki odebrano jej 9500 złotych.
W związku z redukcją etatów pani Danuta została zwolniona i zakończyła współpracę ze Studiem Małych Form Filmowych "Se-Ma-For" 31 lipca 1994 roku.
 


ur. 29.06.1940 w Rzeszowie
Wykształcenie:
Szkoła podstawowa w Rzeszowie (1947-1955)
Państwowe Liceum Sztuk Plastycznych im. S. Wyspiańskiego w Jarosławiu (1955-1959)
Akademia Sztuk Pięknych w Krakowie na wydziale rzeźby i grafiki (1960-1966)
Studia pedagogiczne (1966-1968)

Zatrudnienie:
Studio Filmów Rysunkowych w Bielsku-Białej (1966-1968), Animatorka i scenografka
Studio Małych Form Filmowych Se-Ma-For (1971-31.07.1994), Reżyserka.