Jerzy Kotowski

Scenarzysta, operator i reżyser filmów lalkowych, wycinankowych, rysunkowych, kombinowanych oraz dokumentalnych oraz oświatowych, pedagog. Urodzony 23 lipca 1925 w Tarnowskich Górach - zmarł 17 maja 1979 w Krakowie, pochowany został w Łodzi, na cmentarzu Doły. Jego ojcem był Aleksander Kotowski, który z zawodu był urzędnikiem budowlanym, a matką Bronisława Kotowska z domu Welc. Jego rodzice nie mieli żadnych powiazań z branżą filmową. Kotowski uczęszczał do szkoły powszechnej w latach 1931-1937. Następnie w 1937 roku rozpoczął edukację w gimnazjum i skończył ten etap edukacji w 1939 roku. Po nauce rozpoczętej w 1945 roku w szkole średniej o profilu matematyczno-przyrodniczym uzyskał w 1946 roku wykształcenie przyrodnicze. Wykształcenie wyższe zdobył częściowo w Państwowej Wyższej Szkole Filmowej w Łodzi w latach 1947-1948 i na FAMU w Pradze w latach 1948-1952, gdzie ukończył kierunek operatorski.
Kotowski przed rozpoczęciem pracy jako operator i reżyser zbierał liczne doświadczenia zawodowe, nie wszystkie z nich były powiązane bezpośrednio z branżą filmową. W latach 1942-1945 Kotowski pracował w Fabryce Przetworów Owocowych w Tarnowie jako robotnik. Następnie w 1945 roku został zatrudniony w garażach Państwowego Przedsiębiorstwa „Film Polski” w charakterze pomocnika mechanika. W 1946 pełnił rolę magazyniera w Spółdzielni Pracy Techniczno-Budowlanej w Brzegu. W kolejnym roku, czyli 9 kwietnia 1947 roku, został zatrudniony w Przedsiębiorstwie Państwowym „Film Polski” gdzie rozpoczął pracę jako uczeń laboranta. W podaniu jako osoby mogące służyć referencjami o osobie Kotowskiego wskazał swoją siostrę Aleksandrę Forbertową i operatora filmowego Adolfa Forberta. Kotowski pracował również przez pewien czas w Multiplexie w laboratorium filmowym w Łodzi.
Kotowski jesienią 1947 roku rozpoczął studia w Szkole Filmowej w Łodzi, prawdopodobnie równolegle pracując w PP „Film Polski”. Niemal rok później, 7 listopada 1948 roku, Kotowski został przyjęty na kierunek operatorski na FAMU, od razu na drugi rok, ze względu na wcześniejsze zaliczenie dwóch semestrów w Szkole Filmowej w Łodzi. Był on jednym z sześciu Polaków przyjętych w roku akademickim 1948/1949 na Wydział Filmowy i Telewizyjny Akademii Sztuk Scenicznych w Pradze. Kotowski obronił się na FAMU w 1952 roku. Podczas swojego pobytu w Pradze Kotowski udzielał się na rzecz Polaków studiujących w Pradze. Został za to nagrodzony przez Biuro Związku Studentów Polskich w Czechosłowacji w 1952 roku, otrzymał tytuł „Przodownika Nauki i Pracy Społecznej”. Doświadczenie bezpośrednio powiązane z jego działalnością społeczną najprawdopodobniej przyczyniło się do pełnienia przez niego wielu innych funkcji w dalszej części jego filmowej kariery.
Rokiem debiutu Kotowskiego w branży filmowej był rok 1954. Kotowski debiutował w Se-Ma-Forze jako autor zdjęć do „Janosika" (1954) i „Cyrku" (1954) Włodzmierza Haupego. Do momentu samodzielnego debiutu reżyserskiego w 1957 roku Kotowski zrealizował zdjęcia do ośmiu filmów i pracował z reżyserami takimi jak Włodzimierz Haupe, Edward Sturlis i Zenon Wasilewski oraz reżyserkami: Teresą Badzian i Haliną Bielińską. Jako samodzielny reżyser ukończył 46 filmów, w tym 36 filmów pojedynczych i 10 odcinków serii. W filmografii Kotowskiego pojawia się również jego żona, Alina Kotowska, z którą współtworzył pięć projektów filmowych.
Podczas swojej kariery pedagogicznej Kotowski przebył drogę od wykładowcy w Państwowej Wyższej Szkole Filmowej w Łodzi (rozpoczęcie pracy w 1953 roku) do jej rektora w latach 1969-1972. Był ściśle związany z tą instytucją od samego początku do końca swojej kariery. Jerzy Kotowski w 1957 roku został również powołany na kierownika nowoutworzonej w Szkole Filmowej Pracowni Filmu Animowanego i Efektów Specjalnych, która była jedną z pierwszych pracowni filmu animowanego tego typu. W tym samym czasie powstała pracownia filmu rysunkowego Kazimierza Urbańskiego w Krakowie. Działalność Kotowskiego w Szkole Filmowej w Łodzi, podobnie jak jego działalność na studiach w Pradze, charakteryzuje zaangażowanie społeczne. Kotowski w wielu przypadkach próbował działać na rzecz pracowników i studentów tej placówki. Działał między innymi na rzecz Warsztatu Formy Filmowej, który przez partię został określony jako organizacja antysocjalistyczna.
Associtation Internationale du Film d’Animation to organizacja, która została założona przez Normana Mc Larena i zrzeszała osoby związane z animacją filmową. Jerzy Kotowski był jej członkiem, a co więcej – stał się także jej przewodniczącym. Jako jeden z niewielu filmowców reprezentowała Polskę w ścisłym kierownictwie międzynarodowego stowarzyszenia. W 1973 roku Kotowski został wybrany na członka Rady Administracyjnej tej organizacji. Wybrano go do zarządu ASIFA również w 1975 roku i w tym samym roku objął także funkcję wiceprzewodniczącego Biura Porozumiewawczego Szkół Filmu Animowanego (BILIFA).
Filmografię Kotowskiego zdominowały filmy lalkowe, ale znajdują się w niej również filmy wykonane techniką wycinankową, rysunkową oraz eksperymentujące z wykorzystaniem animacji w filmach żywego planu. Kotowski pełnił nie tylko rolę operatora kamery i reżysera. Zajmował się również opieką artystyczną nad projektami studentów łódzkiej Szkoły Filmowej.


Narodowość: polska​
Miejsce zamieszkania: ​
Łódź
Wykształcenie:​
Szkoła powszechna (1931-1937)
Gimnazjum (1937-1939)
Liceum o profilu matematyczno-przyrodniczym (wykształcenie przyrodnicze, 2 klasy, 1945-1946)
Państwowa Wyższa Szkoła Filmowa w Łodzi (1947-1948)
Wydział operatorski FAMU, Czechosłowacja (1948-1952)
Zatrudnienie: ​
Robotnik w Fabryce Przetworów Owocowych w Tarnowie (1942-1945)
Pomocnik mechanika w garażach Państwowego Przedsiębiorstwa “Film Polski” (1945)
Magazynier w Spółdzielni Pracy Techniczno-Budowlanej w Brzegu (1946)
Uczeń laboranta w Przedsiębiorstwie Państwowym “Film Polski” (1947)
Laboratorium filmowe Multiplex w Łodzi (1947)
Studio Małych Form Filmowych Se-Ma-For, Reżyser
Studio Małych Form Filmowych Se-Ma-For, Scenarzysta
Studio Małych Form Filmowych Se-Ma-For, Operator
Wiceprzewodniczący CILECT
Członek Rady Administracyjnej ASIFA
Wykładowca Państwowej Wyższej Szkoły Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej (początek pracy 1953)
Rektor Państwowej Wyższej Szkole Filmowej w Łodzi (1969-1972)