Stefan Schabenbeck

Obecnie Stefan Schabenbeck mieszka wyspie Bali znajdującej się na kontynencie azjatyckim; dokładny adres – Jalan Gurita I Pedunghan Indah Nr 20 Bali 80223. Reżyser filmów animowanych urodził się w 1940 roku w Zakopanem, gdzie spędził pierwsze pięć lat swojego życia, następnie przeprowadził się do Bytomia, a w 1950 powrócił do miasta rodzinnego. Między 1955 a 1961 rokiem Schabenbeck przebywał w Warszawie, przez następne lata mieszkał w Łodzi, aż do 1970, kiedy to przeprowadził się do Hamburga. Między rokiem 2005 a 2006 reżyser przebywał w kraju ojczystym oraz nawiązał krótką współpracę z łódzką Szkołą Filmową. W 2006 Schabenbeck wyprowadził się do Azji, na wyspę Bali.
Ojciec reżysera – Stefan Schabenbeck – pracował w przedwojennej kinematografii jako filmowiec. Według relacji syna kręcił w latach 30-tych XX wieku Loty Bałtyckie – „A mój ojciec on był… On nawet studiował krótko gdzieś w Berlinie. Też miał coś z filmem do czynienia, bo on kręcił takie „Loty Bałtyckie” w latach 30. I on tam kręcił, brał w tym udział” – wspomina w wywiadzie. Zginął w niemieckim nazistowskim obozie koncentracyjnym w Oranienburgu. Matka reżysera – Kira Wołysewicz – pracowała w sklepie filatelistycznym, sprzedając znaczki pocztowe (kontynuowała zajęcie zawodowe także po wyjeździe do Niemiec). Ojczym reżysera – Edmund Karaś (po wyjeździe do Niemiec nazwisko zostało zmienione na Karasch) – pracował w koncernie wydawniczym Czytelnik.
Schabenbeck określa siebie „Polakiem z tradycji”. W 1978 roku uzyskał obywatelstwo niemieckie dzięki pomocy swojego ojczyma pół-Niemca, natomiast w1993 roku reżyser powrócił chwilowo do Polski Matka reżysera była pół-Rosjanką.
Swoją edukację Stefan Schabenbeck rozpoczął w Bytomiu, gdzie między 1947 a 1950 rokiem uczęszczał do szkoły podstawowej. Z uwagi na względy zdrowotne powrócił do Zakopanego i tam ukończył szkołę podstawową w 1954 roku. Artystyczna droga Schabenbecka rozpoczęła się w 1955 roku, kiedy dołączył do trwającego cztery lata Państwowego Liceum Sztuk Plastycznych w Warszawie. Od 1959 do 1961 roku przyszły reżyser studiował na Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie jako hospitant. Natomiast między 1961 a 1965 rokiem Schabenbeck odbywał studia w Państwowej Wyższej Szkole Teatralnej i Filmowej im. L. Schillera w Łodzi na Wydziale Operatorskim, które zakończył obroną pracy dyplomowej o tytule „Dopuszczalny kontrast oświetlenia w filmie barwnym” w 1966 roku, uzyskując tym samym tytuł magistra sztuki. Od pierwszego października 1967 roku S. Schabenbeck pracował w Fachhochschule Hamburg Fachbereich Gestaltung na Wydziale Trickfilm w Niemczech, gdzie uzyskał docenturę. Tytuł profesora został nadany reżyserowi dziesiątego lipca 1980 roku. Aktualnie Schabenbeck przebywa na emeryturze.
S. Schabenbeck zawarł pierwsze małżeństwo dwudziestego pierwszego lipca 1961 roku z Gabrielą Ukielską – pracowniczką Se-Ma-Fora, która przygotowała scenariusz do filmu „Wiatr" (1969) oraz pełniła funkcję asystentki reżysera (Schabenbecka) przy filmie „Susza" (1969). Drugi związek małżeński reżyser rozpoczął trzydziestego pierwszego maja 1969 roku, natomiast trzecie małżeństwo Schabenbeck zawarł dwudziestego drugiego października 1980 roku (brak informacji co do danych personalnych drugiej i trzeciej małżonki).
Szesnastego czerwca 1962 roku na świat przyszedł pierwszy syn reżysera – Tomasz. Siedem lat później, drugiego października 1969 roku urodził się drugi syn Schabenbecka – Marcin, który pracował jako wykładowca New York Film Academy i La Fémis w Paryżu. Dwudziestego dziewiątego sierpnia 1982 roku reżyser doczekał się swojego trzeciego potomka – Marcela (brak informacji co do zawodów wykonywanych przez pierwszego oraz trzeciego syna – Tomasza i Marcela).
Jak określa to w wywiadzie Schabenbeck – z zasady nie należał do żadnych związków artystycznych ani filmowych. Jednakże, zgodnie ze stroną internetową Stowarzyszenia Filmowców Polskich (Sikorska, 2011) reżyser jest członkiem SFP. Jak informuje Anna Kiliszek, Kierownik Działu ds. Członkowskich Stowarzyszenia Filmowców Polskich, Schabenbeck został przyjęty w poczet SFP dnia dwudziestego piątego września 2014 roku, a numer jego legitymacji to 2816.
Reżyser rozpoczął pracę w Studio Małych Form Filmowych „Se-Ma-For” w Łodzi pierwszego kwietnia 1967 roku. Powodem objęcia stanowiska była inicjatywa dziekana Wydziału Operatorskiego – Jerzego Mierzejewskiego, który dostrzegł potencjał Schabenbecka wyróżniającego się na zajęciach z rysunku malarskiego i ponformował go o tym, że Se-Ma-For poszukuje osoby, która wykona film do planu pięcioletniego. Przyszły wówczas reżyser postanowił przygotować samodzielnie animację, wpierw zapoznając się ze sposobami jej tworzenia. Tytuł powstałego w tym czasie filmu animowanego brzmi „Wszystko jest liczbą" (1967).
Na negatywny obraz doświadczeń S. Schabenbecka związanych z pracą w tuszyńskim Oddziale Filmów Lalkowych łódzkiego Se-Ma-Fora główny wpływ miało podejście do realizacji filmów, jakim wykazywali się inni pracownicy. Emerytowany reżyser podkreśla brak precyzji u innych osób w wykonywaniu swoich obowiązków, a także nieznajomość standardowych procedur technicznych, która przekładała się na utrudnienie całego procesu realizatorskiego. Schabenbeck zwraca także uwagę na celowe wydłużanie pracy nad konkretnymi realizacjami. Po nakręceniu „Schodów" (1968) Schabenbeck zakończył pracę w tuszyńskim oddziale oraz napisał list do Ministerstwa Kultury i Sztuki, w którym wyraził swoje niezadowolenie z sytuacji panującej w Studio, podkreślając także uczucie bycia sabotowanym przez innych pracowników. Następnie rozpoczął pracę w Studiu Miniatur Filmowych w Warszawie, co wiązało się również z nieco innym wymiarem pełnionych obowiązków – Schabenbeck zajmował się wówczas głównie animacją.
Stefan Schabenbeck samodzielnie opanował podstawy animacji i stale je doskonalił. W filmografii reżysera można wyróżnić wycinankowe i przestrzenne formy animacji, które z kolei wymagały dużego nakładu pracy oraz – jak podkreśla emerytowany reżyser – rozpoczął on produkcję tego rodzaju filmów z przekory. Schabenbeck twierdzi również, że nie miał jako takiego talentu do animacji, natomiast dążył do stosowania w swoich filmach nieszablonowych technik, aby były one ciekawe dla widza.
Jak podkreśla w wywiadzie Schabenbeck, preferował on pracę indywidualną, dlatego wiele obowiązków związanych z realizacją konkretnych filmów przypadało jemu samemu. Reżyser nierzadko własnoręcznie przygotowywał elementy scenografii do swoich przedsięwzięć. Jego najczęstszym współpracownikiem był operator – Henryk Ryszka, którego poznał jeszcze w Szkole Filmowej – to właśnie z nim Schabenbeck odnajdywał wspólny język na gruncie podobnego podejścia do pracy i samodzielnej realizacji obowiązków. Wśród wspólnych realizacji, którymi zajmował się ten duet, można wyróżnić między innymi „Schody" (1968) oraz „Suszę" (1969). Reżyser przy niektórych filmach współpracował również z animatorem, Marianem Kiełbaszczakiem.
Stefan Schabenbeck nie odbywał zbyt wielu podróży zagranicznych w czasie swojej pracy w Se-Ma-Forze, mimo iż jego twórczość była nagradzana poza Polską. Głównym powodem trudności związanych z wyjazdami był – jak sam zaznacza – jego status „osoby podejrzanej politycznie”, przez co nie miał paszportu. Wyjątek stanowił festiwal w Oberhausen w 1970 roku, na który reżyser pojechał z – jak to określa – „obstawą” z uwagi na wyreżyserowany przez niego film „Susza" (1969), który wzbudzał duże zainteresowanie dziennikarzy. Kontrowersje związane z tą produkcją dotyczyły odczytywania jednej ze scen jako symbolicznego ukazania upadku Muru Berlińskiego. Ostatecznie na festiwal Schabenbeck udał się z filmem „Schody" (1968).
W czasie pracy w oddziale tuszyńskim Se-Ma-Fora Schabenbeck zdobył 13 nagród. Dalszy rozwój kariery w Studiu Miniatur Filmowych w Warszawie przyniósł reżyserowi kolejne 5 nagród.

Narodowość: polska​
Miejsce zamieszkania: ​
​Zakopane (1940-1945)
Bytom (1945-1950)
Zakopane (1950-1955)
Warszawa (1955-1961)
Łódź (1961-1970)
Hamburg, Niemcy (1970-2005)
Bali 80223 Jalan Gurita I Pedunghan Indah Nr 20 (2006-obecnie)
Wykształcenie:​
Szkoła podstawowa w Zakopanem
Państwowe Liceum Sztuk Plastycznych w Warszawie (1955-1959)
Akademia Sztuk Pięknych w Warszawie (1959-1961)
Wydział Operatorski Wyższej Szkoły Teatralnej i Filmowej im. L. Schillera w Łodzi (1961-1966)
Zatrudnienie: ​
Studio Małych Form Filmowych Se-Ma-For (1967-1968), Reżyser
Studiu Miniatur Filmowych w Warszawie (1968-1970), Reżyser